سيد محمد جواد ذهنى تهرانى

286

المباحث النحوية في شرح البهجة المرضية (شرح سيوطى) (فارسى)

مىگردد همچون ذه و ذه و ذهى چه آنكه تثنيه تمام اين الفاظ « ذان » مىشود كه تثنيه « ذا » نيز همينطور مىباشد . و سپس شارح در ذيل « و فى سواه » مىگويد : يعنى و در غير حالت رفع كه صورت نصب و جرّ باشد براى تثنيه مذكّر « ذين » و جهت تثنيه مؤنّث « تين » را وضع نموده‌اند . پس اگر الفاظ مذكور در موارد خودش استعمال شود تبعيّت از نحاة گرديده است . قوله : و اخّره فى التّسهيل : ضمير فاعلى در « اخّره » به مصنّف و ضمير مفعولى به اسم اشاره راجع است . قوله : مع تصريحه بانّه قبله رتبة : ضمير در « تصريحه » به مصنّف و در « بانّه » به اسم اشاره و در « قبله » به موصول عود مىكند . قوله : و حدّه كما قال فيه : ضمير مجرورى در « حدّه » به اسم اشاره و ضمير فاعلى در « قال » به مصنّف و ضمير مجرورى در « فيه » به تسهيل عود مىكند . قوله : و اشارة اليه : كلمه « واو » به معناى « مع » بوده و ضمير در « اليه » به مسمّى راجع مىباشد . قوله : او غيره : يعنى غير عاقل . قوله : فاشربها اليها : ضمير در « بها » به الفاظ مذكور و در « اليها » به « انثى » راجع است . قوله : دون غيرها : يعنى غير انثى . قوله : لسكونها : يعنى سكون الف اوّلى . قوله : يشاربها للمثنّى المذكّر المرتفع : ضمير در « بها » به ذان عود مىكند و « لامم » در « المثنّى » به معناى « الى » است . قوله : لما تقدّم : يعنى علّت حذف الف ، ساكن بودن آن و الف تثنيه بوده كه پس از التقاء ساكنين الف اوّلى را حذف نمودند .